Wat is botdensitometrie?
Osteodensitometrie — ook gekend als DEXA-scan (Dual-Energy X-ray Absorptiometry) — is een radiologische techniek die röntgenstralen met een zeer lage energie gebruikt die door de structuur van de botstructuren kunnen gaan. Het doel is de botmineraaldichtheid (BMD) nauwkeurig te beoordelen en een eventueel verlies van botmassa te kwantificeren.
Botdensitometrie is bijzonder interessant op de leeftijd van de menopauze, wanneer het risico op osteoporose toeneemt. Het onderzoek laat toe om tijdig in te grijpen en een behandeling te starten die fracturen kan voorkomen.
Osteoporose
Osteoporose is een aandoening waarbij de botdichtheid afneemt en de botstructuur verzwakt. Botdensitometrie is de gouden standaard voor diagnose en opvolging.
Fractuurrisico
Op basis van de gemeten botmineraaldichtheid wordt het risico op botbreuken (heup, wervelkolom, pols) ingeschat en vergeleken met de gemiddelde bevolking.
Menopauze
Na de menopauze versnelt het botmassaverlies. Een DEXA-scan is bijzonder aanbevolen voor vrouwen in en na de menopauze als basis voor preventieve behandeling.
Hoe verloopt het onderzoek?
Het onderzoek is volledig pijnloos en niet-invasief. U hoeft zich geen zorgen te maken: de stralingsdosis is extreem laag, vergelijkbaar met de kosmische straling die u ontvangt tijdens een korte vlucht.
U gaat op de rug liggen op een vlakke, comfortabele onderzoekstafel. U hoeft zich niet volledig uit te kleden.
Een scanner met een vlakke arm beweegt traag over uw lichaam, voornamelijk ter hoogte van de lumbale wervelkolom en de heup. U moet zich niet verplaatsen.
Het volledige onderzoek neemt slechts 15 minuten in beslag. U kunt nadien onmiddellijk uw normale activiteiten hervatten.
Principe van het onderzoek
De techniek is gebaseerd op de meting van het energieverschil van röntgenstralen vóór en na doorgang doorheen het bot. Hoe meer mineralen (voornamelijk calcium) het bot bevat, hoe meer energie er wordt geabsorbeerd. Dit verschil wordt omgezet in een precieze waarde van de botmineraaldichtheid (BMD).
Vergelijking met de bevolking
De gemeten botdichtheid wordt vergeleken met het gemiddelde van een gezonde populatie van dezelfde leeftijd en hetzelfde geslacht. Zo wordt de T-score en Z-score berekend, waarmee de radioloog het fractuurrisico en het eventuele osteoporoserisico nauwkeurig kan inschatten.
T-score
Vergelijking met de botdichtheid van een gezonde jongvolwassene van hetzelfde geslacht. Een T-score lager dan −2,5 wijst op osteoporose.
Z-score
Vergelijking met personen van dezelfde leeftijd en hetzelfde geslacht. Nuttig om een secundaire oorzaak van osteoporose op te sporen.
Opvolging
Bij een behandeling voor osteoporose kan botdensitometrie periodiek worden herhaald om de evolutie van de botdichtheid op te volgen.
Voorbereiding
Geen speciale voorbereiding nodig. U kunt gewoon eten, drinken en uw gewone medicatie innemen voor het onderzoek.
- Breng uw medisch voorschrift mee.
- Breng eventueel vroegere botdensitometrieverlagen mee ter vergelijking.
- Verwittig ons als u zwanger bent of denkt zwanger te zijn.
- Verwittig ons als u recent contrastproducten voor een CT- of PET-scan heeft gekregen, of barium voor een maagscoopie — wacht in dat geval minstens 7 dagen.
- Draag comfortabele kleding zonder metalen sluiting (rits, gesp) ter hoogte van de heupen en taille.